در این خصوص، دکتر زهرا لاریجانی (کارشناس گردشگری خوراک و دبیر سرویس گردشگری خوراک اساطیرنیوز) و دکتر محمدصادق اللهیاری (استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت و هماهنگکننده هیأت تخصصی اسلوفود ایران) به بررسی ابعاد گوناگون این جنبش بینالمللی و ضرورت بومیسازی آن در ایران پرداختهاند.
اسلوفود چیست؟ فراتر از یک جنبش غذایی
اسلوفود یک جنبش جهانی بومپایه است که برای حفاظت از تنوع زیستی غذایی، روشهای سنتی تولید، فرهنگهای غذایی بومی و حق همگانی برای دسترسی به غذای سالم و عادلانه تلاش میکند. این جنبش فرآیند تغذیه را از یک عمل صرفاً زیستی به یک کنش فرهنگی، اقتصادی و محیطزیستی ارتقا میدهد.
ارکان و اصول ششگانه اسلوفود
- غذای خوب (Good Food): لذت بردن از غذاهای سالم، خوشطعم و باکیفیتی که باعث ارتقای سلامت فردی و جامعه میشود.
- غذای تمیز (Clean Food): تولید غذا با روشهایی که به محیط زیست، جانداران و کره زمین آسیب نزده و احترام میگذارد.
- غذای منصفانه (Fair Food): حمایت از تولیدکنندگان محلی، تضمین دستمزد عادلانه برای کشاورزان و ایجاد دسترسی همگانی و برابر به غذای سالم.
- حمایت از تولیدکنندگان محلی: انتخاب غذاهای بومی و فصلی جهت حفظ سنتهای غذایی منطقهای و تقویت اقتصاد محلی.
- آموزش و آگاهی: ترویج دانش، ارتقای آگاهی عمومی درباره منشأ غذا و احیای لذت واقعیِ غذا خوردن.
- جامعه و مشارکت: ایجاد شبکهها و همکاریهای مردمی برای ساخت یک سیستم غذایی پایدار، تابآور و به دور از هدررفت.
بازپیوند کشاورزی بومپایه با فرهنگ محلی
دکتر محمدصادق اللهیاری، هماهنگکننده هیأت تخصصی اسلوفود ایران، با تأکید بر اهمیت تابآوری نظامهای غذایی اشاره میکند:
«انتخابِ غذای خوب، تمیز و منصفانه، مقاومسازی نظامهای غذایی را در برابر بحرانهای زیستمحیطی و تغییرات اقلیمی ممکن میسازد. اسلوفود با تاکید بر توانمندیهای بومی و کشاورزی ارگانیک و سنتی، مانع از نابودی بذرهای اصیل و دانش بومی کشاورزان میشود.»
استان گیلان به عنوان یکی از پیشگامان این حرکت در ایران (تحت عنوان Guilan Convivium)، با داشتن غنای بالای خوراکشناسی و ثبت رشت به عنوان شهر خلاق خوراکشناسی یونسکو، بستری ایدهآل برای الگوسازی کشاورزی بومپایه و گردشگری خوراکِ مسئولانه فراهم آورده است.
گردشگری خوراک؛ حس تجربه از مزرعه تا سفره
دکتر زهرا لاریجانی، دبیر سرویس گردشگری خوراک اساطیرنیوز، درباره ابعاد گردشگری و فرهنگی این رویکرد میگوید:
«غذای اصیل محلی، شناسنامه فرهنگی هر منطقه است. گردشگری خوراک زمانی پایدار و هویتبخش خواهد بود که زنجیره ارزش آن از مزرعه تا سفره به درستی تعریف شود. وقتی گردشگر طعم واقعی یک محصول بومآورد را تجربه میکند، در واقع در حفظ هویت، فرهنگ و اقتصاد آن منطقه مشارکت کرده است.»
دعوتی برای تغییر سبک زندگی: «آهسته بخوریم، بهتر زندگی کنیم»
پیام اصلی این جنبش آگاهیبخش، دعوتی است آشکار به بازاندیشی در تمامی مراحل زنجیره غذایی. اصلاح الگوی مصرف تنها با تغییر نگاه ما به سفره آغاز میشود:
- انتخاب هوشمندانه: ارزش دادن به کیفیت و سلامت غذا به جای سرعت و ارزانقیمت بودنِ بیکیفیت.
- احترام به طبیعت: کاهش پسماند غذایی و بهرهگیری از محصولات فصلی.
- عدالت اقتصادی: حمایت مستقیم از کشاورزان و دامداران خرد محلی.
- همکاری برای آینده: ساختن فرداهایی پایدارتر با آموزش نسل جدید.
