ما بسیاری از فشارهای روانی ( استرس ) را در زندگی روزمره خود تجربه میکنیم ، استرس الزاماً یک واکنش منفی نیست ، مقدار کم استرس نه تنها مضر نیست بلکه می تواند مفید هم باشد و به زندگی ما تحرک بخشد و در سازگاری ما نقش موثری داشته باشد ، اما اگر استرس و فشار روانی شدید، مدوام و طولانی باشد موجب بروز بیماری می گردد . برخی از نشانه های استرس عبارتند از:
نشانه های جسمی: احساس درد ، تپش قلب ، پرش های عضلانی یا تیک ، خستگی و احساس کوفتگی ، تعریق بدن و کف دستها ، مشکلات خواب و ناراحتی های معده و گوارش
نشانه های روحی-روانی: زودرنجی ، بی حوصلگی ، خلق ناپایدار ، بیقراری ، داشتن دلشوره بی دلیل
نشانه های رفتاری: پرخاشگری ، نداشتن تمرکز ، پرخوری یا کم خوری ، پرخوابی یا کم خوابی ، بی توجهی به ظاهر خود و…
نشانه های فکری استرس: اشتباه های مکرر ، کم دقتی ، بهانه جویی ، ضعف در تصمیم گیری ، گیجی و شلوغی ذهن و …
عوامل استرس زا در زندگی ما انسان ها فراوان هستند مانند: مرگ همسر یا اعضای خانواده ، طلاق ، جدایی والدین ، ابتلا به بیماری صعب العلاج ، زندانی شدن ، از دست دادن شغل ، وجود فرد معتاد در خانواده ، تغییر شغل ، بدهکاری ، بارداری ، مشکل داشتن در محل کار با همکاران یا باخویشاوندان ، ناسازگاری های مداوم با همسر و یا فرزندان ، ازدواج و…
هر یک از عوامل بیان شده می تواند با استرس کم یا زیاد همراه باشد که بدیهی است در استرس زیاد مشکلاتی را برای فرد به همراه خواهد داشت چند راهکار برای مقابله با استرس:
1 – عوامل استرس زا را شناسایی و از میان برداریم
2 – در کارهای خود برنامه ریزی داشته باشیم تا از سردرگمی رهایی یابیم
3 – شب ها به موقع و به اندازه بخوابیم
4 – عادت های استرس زای خود را ترک کرده یا تغییر دهیم
5 – با آرامش به قدم زدن مخصوصاً در پارک یا محیط های آرام بپردازیم
6 – غذا را با آرامش و لذت بخوریم
7 – سعی کنیم در کمک کردن به دیگران پیشقدم شویم
8 – تلاش کنیم مثبت اندیش باشیم و به خوبی ها و زیبایی ها فکر کنیم
9 – به موسیقی های آرام بخش و ملایم گوش کنیم
10 – در مقابل خواسته های نا به جای دیگران نه بگوییم
11 – از گوش دادن به اخبار ناخوشایند خود داری کنیم
12 – با دیگران درمورد مشکلات و نگرانی های خود صحبت کنیم
13 – مصرف ویتامین C برای محافظت در برابر استرس ضروری است
14 – با یاد خدا ، توکل به خدا ، صلوات فرستادن ، گریه در مراسم عزاداری و نماز خواندن خود را آرام کنیم
اگر با رعایت و انجام موارد یاد شده استرس در فرد کنترل نشد و موجب اختلال گردید بایستی به متخصص روانشناس و یا روان پزشک مراجعه شود.
مریم کاویانی/ مدرس و استاد دانشگاه
