مهم ترین عوامل وقوع طلاق در ایران شیوه ناکارآمد انتخاب همسر، انگیزه های واهی در ازدواج، آگاهی اندک دختر و پسر از نقش زن و شوهر در پیش از ازدواج، کاهش سطح مسئولیت پذیری دختران و پسران، عدم آموزش مهارت های لازم برای انجام مسئولیت های خانوادگی، بالا بودن سطح توقع زن یا شوهر از یکدیگر، تصور مثبت از پیامدهای طلاق، عدم صداقت دختر و پسر در معرفی خود در پیش از ازدواج، عدم پرداختن نفقه از سوی شوهر، توقعات بالای اقتصادی، عدم توافق اخلاقی همسران، فساد اخلاقی زن یا شوهر، اعتیاد، شرابخواری، فحاشی، خودخواهی، عدم رضایتمندی زناشویی، ناتوانی جنسی، سردمزاجی جنسی، عقیم بودن زن یا مرد و…
پیامدهای طلاق هرچند معمولا طلاق، خروج از یک رابطه تنش زا و فرسایشی است و معمولا افرادی که از همسر خود جدا می شوند؛ تا مدت کوتاهی آسایش نسبی را تجربه می کنند ولی پیامدهای منفی بیش از آن است که افراد از طلاق خشنود باقی بمانند.
چند پیامد منفی:
پیامدهای فردی: بسیاری از افراد پس از طلاق دچار مشکلات روحی متعددی می شوند. از جمله کاهش شدید اعتماد به نفس، بی علاقگی به زندگی، احساس عذاب وجدان، احساس خشم، یاس، فریب خوردگی، عصبانیت، افسردگی، دلتنگی و کاهش علاقه و انگیزه برای کار. (نکته قابل توجه این است که پیامدهای طلاق و گرفتاری های آن برای زنان بیش از مردان است.)
پیامدهای خانوادگی: فردی که پس از سپری کردن مدتی از زندگی مشترک و انحلال خانواده، قصد بازگشت به خانواده خویش را دارد، معمولا منزلت سابق را ندارد و در خانه مستقل نیز با عدم استقبال اطرافیان مواجه می شود. این امر درمورد زنان موجب کاهش ضریب امنیت آنان نیز خواهد بود، از طرف دیگر کسی که از همسر خویش جدا شده؛ برای ازدواج مجدد نیز با محدودیت هایی رو به رو است و معمولا تمایل چندانی به ازدواج با فرد طلاق دهنده و یا طلاق گیرنده وجود ندارد، علاوه بر آن اگر زن و شوهر صاحب فرزند باشند، پس از طلاق سرپرستی کودک به تنهایی برای پدر یا مادر مشکلات متعددی را بوجود خواهدآورد. هرچند عوارض منفی طلاق برای زن و مرد بسیار است ولی فرزندان طلاق متحمل بیشترین آسیب ها خواهند شد!!
پیامدهای اجتماعی: طلاق موجب آسیب های اجتماعی مانند اعتیاد به مواد مخدر، الکل، افزایش نرخ خودکشی، ناهنجاری های جنسی و همچنین افزایش میزان طلاق به تدریج قبح آن را کاهش میدهد و به کم بها شدن خانواده و ارزش های خانوادگی در جامعه می انجامد.
راهکارهایی جهت کاهش فروپاشی خانواده
1 – باید بدانید مشکلات در زندگی همه مردم وجود دارد. بسیاری با سختی هایی دشوارتر از مشکل شما دست و پنجه نرم کرده اند. مشکل خود را بزرگ نبینید. ظریفی می گفت: غصه نداشتن کفش را میخوردم تا اینکه کسی را دیدم که اصلا پا نداشت.. و دیگری می گفت: همیشه شکرگزار باش، شاید بدترین شرایط زندگی تو برای دیگری یک آرزو باشد..!
2- هنگام بروز مشکل در زندگی، شتاب نکنید، در محیطی آرام آن را بررسی نمایید. و علت بروز آن را کشف کنید. علت های گوناگونی را که حدس می زنید؛ بنویسید و طرح خود را برای اصلاح مشکل یادداشت کنید. اگر اکنون چیزی به ذهن شما نمی رسد، با فردی خردمند و امین مشورت نمایید.
3- کتاب های مناسبی که در موضوع گرفتاری شما نوشته شده را مطالعه کنید.
4- نقاط ضعف خود را در زندگی خانوادگی شناسایی کرده و عوامل ایجاد آن را بنویسید. شناخت آن ها به شما توانایی مقابله با آن و یا تحمل آن را خواهد داد.
5- مهارت مدیریت چالش ها، مشکلات و بحران ها را بیاموزید.
6- هنگامی که مشکلات زندگی، شما را رنجیده و اندوهگین می کند؛ غصه خود را با درد و دل کردن با فردی امین و خردمند کاهش دهید.
7- اگر برای حل مشکلات زندگی خود نیازمند راهنمایی و کمک هستید؛ به مشاور امین، آگاه، دلسوز و رازدار مراجعه کنید. کسی که دانش و تجربه لازم را دارا باشد و با فرهنگ و سلایق مخاطبان خود آشنا باشد.
مریم کاویانی/ روانشناس و مدرس دانشگاه
