برخی از انواع بیان شفاهی رایج هستند و می‌توانند توسط کل جوامع مورد استفاده قرار گیرند، در حالی که برخی دیگر محدود به گروه‌های اجتماعی خاص، شاید فقط مردان یا زنان، یا فقط سالمندان هستند. در بسیاری از جوامع، اجرای سنت‌های شفاهی یک شغل بسیار تخصصی است و جامعه، اجراکنندگان حرفه‌ای را به عنوان نگهبانان حافظه جمعی در بالاترین احترام قرار می‌دهد. چنین اجراکنندگانی را می‌توان در جوامع سراسر جهان یافت. در حالی که شاعران و قصه‌گویان در جوامع غیر غربی مانند گریوت‌ها و دیلی‌ها از آفریقا به خوبی شناخته شده‌اند، یک سنت شفاهی غنی نیز در اروپا و آمریکای شمالی وجود دارد. به عنوان مثال، در آلمان و ایالات متحده آمریکا، صدها قصه‌گوی حرفه‌ای وجود دارد.
رفیع صفیه
از آنجا که سنت‌ها و بیان‌های شفاهی سینه به سینه منتقل می‌شوند، اغلب در روایت خود تفاوت‌های چشمگیری دارند. داستان‌ها ترکیبی از بازآفرینی، بداهه‌پردازی و خلق هستند – که از ژانری به ژانر دیگر، از زمینه‌ای به زمینه دیگر و از اجراکننده‌ای به اجراکننده دیگر متفاوت است. این ترکیب، آنها را به شکلی پر جنب و جوش و رنگارنگ از بیان تبدیل می‌کند، اما در عین حال شکننده نیز هستند، زیرا ماندگاری آنها به زنجیره‌ای بی‌وقفه از سنت‌ها بستگی دارد که از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.
اگرچه زبان زیربنای میراث ناملموس بسیاری از جوامع است، اما حفاظت و نگهداری از زبان‌های منفرد فراتر از محدوده کنوانسیون ۲۰۰۳ است، اگرچه آنها در ماده ۲ به عنوان وسیله‌ای برای انتقال میراث فرهنگی ناملموس گنجانده شده‌اند. زبان‌های مختلف نحوه روایت داستان‌ها، اشعار و ترانه‌ها را شکل می‌دهند و همچنین بر محتوای آنها تأثیر می‌گذارند. مرگ یک زبان ناگزیر منجر به از دست رفتن دائمی سنت‌ها و اصطلاحات شفاهی می‌شود. با این حال، خود این اصطلاحات شفاهی و اجرای آنها در ملاء عام است که به بهترین وجه به حفظ یک زبان کمک می‌کند تا فرهنگ لغت‌ها، دستور زبان‌ها و پایگاه‌های داده. زبان‌ها در ترانه‌ها و داستان‌ها، چیستان‌ها و قافیه‌ها زنده هستند و بنابراین حفاظت از زبان‌ها و انتقال سنت‌ها و اصطلاحات شفاهی بسیار نزدیک به هم هستند.
سنت‌های شفاهی، مانند سایر اشکال میراث فرهنگی ناملموس، در اثر شهرنشینی سریع، مهاجرت در مقیاس بزرگ، صنعتی شدن و تغییرات زیست‌محیطی تهدید می‌شوند. کتاب‌ها، روزنامه‌ها و مجلات، رادیو، تلویزیون و اینترنت می‌توانند تأثیر مخربی بر سنت‌ها و بیان‌های شفاهی داشته باشند. رسانه‌های جمعی مدرن ممکن است اشکال سنتی بیان شفاهی را به طور قابل توجهی تغییر دهند یا بیش از حد جایگزین کنند. اشعار حماسی که زمانی خواندن کامل آنها چندین روز طول می‌کشید، ممکن است به تنها چند ساعت کاهش یابد و آهنگ‌های سنتی دوران نامزدی که قبل از ازدواج خوانده می‌شدند، ممکن است با سی‌دی یا فایل‌های موسیقی دیجیتال جایگزین شوند.
مهم‌ترین بخش حفاظت از سنت‌ها و بیان‌های شفاهی، حفظ نقش روزمره آنها در جامعه است. همچنین ضروری است که فرصت‌های انتقال دانش از فردی به فرد دیگر حفظ شود؛ به عنوان مثال، فرصت‌هایی برای سالمندان برای تعامل با جوانان و انتقال داستان‌ها در خانه‌ها و مدارس. سنت شفاهی اغلب بخش مهمی از جشن‌ها و مراسم فرهنگی را تشکیل می‌دهد و ممکن است لازم باشد این رویدادها ترویج شوند و زمینه‌های جدیدی مانند جشنواره‌های قصه‌گویی تشویق شوند تا خلاقیت سنتی بتواند ابزارهای جدیدی برای بیان پیدا کند. در راستای کنوانسیون ۲۰۰۳، اقدامات حفاظتی باید بر سنت‌ها و بیان‌های شفاهی به عنوان فرآیندها تمرکز کنند، جایی که جوامع آزادند میراث فرهنگی خود را کشف کنند، نه به عنوان محصولات.
جوامع، محققان و مؤسسات همچنین می‌توانند از فناوری اطلاعات برای کمک به حفظ طیف کامل و غنای سنت‌های شفاهی، از جمله تغییرات متنی و سبک‌های مختلف اجرا، استفاده کنند. ویژگی‌های بیانی منحصر به فرد، مانند لحن و تعداد بسیار بیشتری از سبک‌های متنوع، اکنون می‌توانند به صورت صوتی یا تصویری ضبط شوند، همانطور که تعاملات بین اجراکنندگان و مخاطبان و عناصر داستانی غیرکلامی از جمله حرکات و تقلید نیز می‌توانند ضبط شوند.
رسانه‌های جمعی و فناوری‌های ارتباطی می‌توانند برای حفظ و حتی تقویت سنت‌ها و بیان‌های شفاهی با پخش اجراهای ضبط شده هم
به جوامع مبدا و هم به مخاطبان گسترده‌تر مورد استفاده قرار گیرند.
منبع:
https://ich.unesco.org/en/oral-traditions-and-expressions-00053
مترجم: زهرا محمدی گونه
