توقف روند الحاق بخشی از حریم تخت جمشید به مرودشت
دکتر بهزاد مریدی در تشریح روند شکل‌گیری این موضوع به اساطیرنیوز گفت: «در مردادماه ۱۴۰۴ موضوع الحاق بخشی از حریم درجه دو تخت جمشید به محدوده شهرداری مرودشت مطرح و این موضوع در شورای عالی شهرسازی و معماری نیز به تصویب رسید.»
وی افزود: «در مقطعی که این مصوبه برای ابلاغ در دستور کار قرار گرفت، مسئولیت اداره‌کل میراث فرهنگی فارس را بر عهده گرفتم و بلافاصله مکاتبات لازم برای توقف روند ابلاغ انجام شد. خوشبختانه این موضوع تاکنون متوقف مانده است.»
مدیرکل میراث فرهنگی فارس با اشاره به پیگیری موضوع از سوی وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اظهار کرد: «آقای وزیر نیز شخصاً موضوع را پیگیری کرده‌اند و در حال حاضر روند الحاق متوقف است. بنابراین از حدود هشت تا ۱۰ ماه گذشته تاکنون، تغییر جدیدی در وضعیت این موضوع ایجاد نشده است.»
مخالفت میراث فرهنگی با توسعه شهری در مجاورت تخت جمشید
مریدی با اشاره به موضوع الحاق یک روستا در حریم درجه دو تخت جمشید، ادامه داد: «موضوع الحاق این روستا به محدوده شهری مطرح شد، در حالی که حدود یک سال تا یک سال و نیم پیش از آن، کد روستا حذف شده بود. اداره‌کل میراث فرهنگی فارس به دلایل مختلف با این روند مخالفت خود را اعلام کرد.»
وی یکی از مهم‌ترین دلایل این مخالفت را ملاحظات مرتبط با پدافند غیرعامل دانست و توضیح داد: «اصل دیدگاه ما این است که مجموعه‌های ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی باید تا حد امکان فاصله مناسبی از محدوده‌های شهری داشته باشند. این فاصله می‌تواند در شرایط بحرانی، نقش مهمی در حفاظت از آثار و جلوگیری از آسیب به مجموعه‌های جهانی ایفا کند.»
مدیرکل میراث فرهنگی فارس افزود: «تجربه اتفاقات سال گذشته در مرودشت نشان داد که اگر محدوده شهری تا نزدیکی تخت جمشید گسترش پیدا کند، در شرایط خاص ممکن است مجموعه جهانی با مخاطرات بیشتری مواجه شود. منظور ما صرفاً معترضان یا ناآرامی‌ها نیست؛ بلکه نگرانی اصلی درباره سوءاستفاده احتمالی افرادی است که ممکن است در شرایط بحرانی از نزدیکی محدوده‌های شهری به مجموعه‌های تاریخی استفاده کرده و اتفاقات ناگواری را رقم بزنند.»
نگرانی از پیامدهای توسعه شهری و فرونشست
مریدی یکی دیگر از ملاحظات میراث فرهنگی را پیامدهای احتمالی توسعه شهری در نزدیکی تخت جمشید عنوان کرد و گفت: «موضوع فرونشست و پیامدهای احتمالی توسعه محدوده شهری نیز از جمله مواردی است که باید مورد توجه قرار گیرد. هرچه ساخت‌وساز و توسعه شهری به مجموعه تخت جمشید نزدیک‌تر شود، احتمال بروز برخی آسیب‌های محیطی و زیرساختی افزایش خواهد یافت.»
وی تأکید کرد: «نگاه ما این است که مجموعه جهانی تخت جمشید باید از توسعه بی‌ضابطه شهری فاصله داشته باشد تا بتوانیم حفاظت از آن را با جدیت بیشتری دنبال کنیم.»
پیشنهاد تبدیل روستا به «روستای هدف گردشگری»
مدیرکل میراث فرهنگی فارس با اشاره به راهکار پیشنهادی این اداره‌کل اظهار کرد: «پیشنهاد ما کاملاً مشخص است؛ کد روستا احیا شود و این محدوده به عنوان یک روستای هدف گردشگری تعریف شود.»
به گفته مریدی، اجرای این پیشنهاد می‌تواند ضمن حفظ حریم و فاصله مناسب تخت جمشید از توسعه شهری، فرصت‌های اقتصادی و گردشگری جدیدی نیز برای جامعه محلی ایجاد کند.
وی در این باره گفت: «با تبدیل این محدوده به روستای هدف گردشگری، ساکنان می‌توانند از ظرفیت‌های گردشگری و مزایای اقتصادی آن بهره‌مند شوند و در عین حال، این منطقه می‌تواند به عنوان یک فضای حائل میان توسعه شهری و مجموعه تختگاه عمل کند.»
مریدی افزود: «به اعتقاد ما، ایجاد یک روستای هدف گردشگری در کنار تخت جمشید می‌تواند راهکاری جامع‌تر و کارآمدتر باشد؛ چراکه هم منافع جامعه محلی را تأمین می‌کند و هم از نزدیک شدن مشکلات و مخاطرات ناشی از توسعه شهری به مجموعه جهانی جلوگیری خواهد کرد.»
نگرانی درباره حریم و منظر جهانی تخت جمشید
مدیرکل میراث فرهنگی فارس در ادامه با اشاره به موضوع حریم‌های تخت جمشید اظهار کرد: «یکی دیگر از دغدغه‌های ما، حفاظت از حریم و منظر مجموعه است. در شرایط فعلی نمی‌توان گفت که این موضوع به‌صورت مستقیم یونسکو را با خطر مواجه کرده است؛ اما اگر در آینده به‌صورت مستمر در منظر مجموعه جهانی اختلال ایجاد شود، می‌تواند خسارت‌زا باشد.»
وی ادامه داد: «اینکه یک محدوده تحت نظارت میراث فرهنگی قرار داشته باشد، به این معنا نیست که هیچ‌گونه نگرانی وجود ندارد. شهرداری‌ها حوزه فعالیت گسترده‌ای دارند و مسیرهای مختلفی برای توسعه زیرساخت‌ها و عبور تأسیسات و معابر در اختیار آنهاست. بنابراین ممکن است به‌تدریج اقداماتی انجام شود که در نهایت به حریم و ارزش‌های میراثی مجموعه آسیب وارد کند.»
«روستای هدف گردشگری» می‌تواند نقش حائل را ایفا کند
مریدی با تأکید دوباره بر پیشنهاد میراث فرهنگی گفت: «روستای هدف گردشگری می‌تواند بسیاری از این نگرانی‌ها را برطرف کند. این روستا می‌تواند به عنوان یک حائل میان توسعه شهری و محدوده تختگاه عمل کند و از نزدیک شدن بسیاری از مخاطرات احتمالی ناشی از گسترش شهر به مجموعه جهانی جلوگیری کند.»
وی تصریح کرد: «در عین حال، این رویکرد می‌تواند ظرفیت‌های اقتصادی و گردشگری منطقه را نیز فعال کند و به جای آنکه توسعه شهری به سمت تخت جمشید پیش برود، توسعه گردشگری در چارچوبی مشخص و متناسب با ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی منطقه دنبال شود.»
مریدی: اتفاق جدیدی درباره الحاق رخ نداده است
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فارس در پایان با رد برخی گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر وضعیت حریم تخت جمشید خاطرنشان کرد: «در حال حاضر اتفاق جدیدی در این زمینه رخ نداده است. روند الحاق متوقف شده و موضوع در همان وضعیتی قرار دارد که پیش از این اعلام شده بود.»
مریدی تأکید کرد: «اداره‌کل میراث فرهنگی فارس همچنان بر موضع خود مبنی بر ضرورت حفاظت از حریم و منظر تخت جمشید تأکید دارد و پیشنهاد ما نیز همچنان تبدیل این محدوده به روستای هدف گردشگری است؛ راهکاری که می‌تواند هم به حفظ ارزش‌های مجموعه جهانی کمک کند و هم زمینه بهره‌مندی مردم منطقه از ظرفیت‌های گردشگری را فراهم آورد.»
وی در پایان گفت: «بنابراین بسیاری از مطالبی که درباره وقوع اتفاقات جدید یا تغییر وضعیت مطرح شده، صحت ندارد و در حال حاضر تصمیم جدیدی که موجب تغییر شرایط موجود شود، اتخاذ نشده است.»
