محمد فرزاد میرزایی قلعه، استاد دانشگاه و پژوهشگر سیاستگذاری گردشگری، در گفتوگوی اختصاصی با اساطیرنیوز وضعیت صنعت گردشگری ایران را تشریح کرد و گفت: رویکرد فعلی گردشگری کشور بیشتر حالت «پدافندی» دارد؛ به این معنا که منتظر رخدادهای بیرونی میمانیم و سپس واکنش نشان میدهیم، در حالی که توسعه پایدار نیازمند تولید روایت مستقل و فعال در سطح جهانی است.
وی افزود: تا زمانی که لایه اندیشهای و گفتمانی خود را در حوزه گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی تعریف نکنیم، ناچار با روایتهای بیرونی مواجه خواهیم بود. گردشگری یک میدان رقابتی بینالمللی است و کشور موفق، کشوری است که روایتساز باشد، نه صرفاً واکنشگر.
رشد زیرساختها و نهضت بومگردی
میرزایی قلعه با اشاره به تحولات سه دهه اخیر گفت: امروز گردشگری در سطوح مختلف حاکمیتی مورد توجه قرار گرفته است. در حالی که در گذشته حتی طرح برخی مباحث در این حوزه دشوار بود، اکنون دستگاههای مختلف اجرایی و حتی امنیتی دارای بخشهای مرتبط با گردشگری هستند.
وی ادامه داد: تعداد تختهای هتلی کشور در دهه گذشته رشد قابل توجهی داشته و نهضت بومگردی از چند واحد محدود به بیش از ۴۵۰۰ اقامتگاه رسیده است. این روند نشاندهنده مشارکت فعال جامعه محلی و تبدیل گردشگری به یک جریان اجتماعی است.
با این حال، این پژوهشگر تأکید کرد رشد کمی به تنهایی کافی نیست و استانداردسازی، آموزش فعالان محلی و روایتسازی جهانی باید در اولویت قرار گیرد.
گردشگری؛ ابزار دیپلماسی فرهنگی
میرزایی قلعه در ادامه با اشاره به ظرفیتهای بینالمللی ایران اظهار کرد: گردشگری نباید ابزار تحریم یا تقابل سیاسی باشد، بلکه مسیری برای گفتوگو و دیپلماسی فرهنگی است. ایران با تمدن تاریخی و ظرفیتهای فرهنگی خود همچنان برای گردشگران خارجی جذابیت دارد و میتواند در منطقه غرب آسیا جایگاه منحصربهفردی داشته باشد.
وی تأکید کرد تحقق این ظرفیتها نیازمند روایتسازی رسانهای مستقل و پرهیز از سیاسیسازی حوزه گردشگری است.
ضعف در انسجام اجرایی
این پژوهشگر سیاستگذاری گردشگری در بخش پایانی گفت: در کشور بیش از ۷۳ سند سیاستی کلان وجود دارد که بخشی از آنها به گردشگری اختصاص دارد، اما این اسناد هنوز به یک برنامه جامع و منسجم اجرایی تبدیل نشدهاند.
به گفته وی، گردشگری تنها مسئولیت یک وزارتخانه نیست و بیش از ۱۷ دستگاه در این حوزه نقش دارند؛ با این حال تقسیم کار شفاف، پاسخگویی مشخص و پیگیری منظم برای توسعه جاذبهها، افزایش گردشگر و آموزش جامعه میزبان بهصورت منسجم انجام نمیشود.
میرزایی قلعه در پایان تأکید کرد: ظرفیت سیاستی برای جهش گردشگری ایران وجود دارد، اما تحقق آن نیازمند انسجام اجرایی، استانداردسازی و روایتسازی مؤثر در سطح جهانی است.
